اولین درس از زندگی
روز اول که عبدالرزاق ابرقویی به خانه ابراهیم رفت تا به پسرش درس بدهد از محمد خواست
که این شعر « متنبی » شاعر عرب را بالای دیباچه کتاب صرف که استاد آغاز کرده بود و روز
به روز نوشته می شد تحریر نماید :
لولا المشقه سادالناس کلهم
الجود یقفر و الاقدام قتال
یعنی اگر لزوم تن دادن به مشقت نمی بود تمام مردم به درجه آقایی می رسیدند .
هم چنان که اگر خطر تنگدستی وجود نمی داشت همه می توانستند کریم شوند
و اگر خطر مرگ نبود می توانستند ابتکار نمایند و قدم به جلو بگذارند .
این بیت عربی برنامه زندگی ملاصدرا بود و تا روزی که حیات داشت مشقت را تحمل می کرد .
وقتی شعر نوشته شد ملا عبدالرزاق ابرقویی گفت :
ای پسر بدان که دو مشقت وجود دارد که تمام نشدنی است . یکی مشقت تحصیل و علم
و دیگری مشقت سلوک در طریق عرفان و هنوز سن تو اقتضا ندارد که من برای تو توضیح بدهم
که سلوک در طریق عرفان یعنی چه ؟
و اما میتوانم بگویم که مشقت تحصیل علم چگونه است .....
